नेपालको संविधान २०१९ लाई ऐतिहासिक जानकारी

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmailby feather

इतिहासको पानाबाट
समय परिवर्तनशील छ मानव विचारधारा फेरबदल हुँदै जान्छन् जनचाहना स्वार्थमा लटपटिएका हुन्छन्, हरेक समाज नियम कानूनले चल्छ तर कानूनको पालना गर्नु पर्दछ नत्र देश समाज चलाउन कठिन हुन्छ, हामी माथि प्रयोग भएका सबै संविधानहरुलाई ऐतिहासिक दस्तावेजकै रुपमा प्रकाशित गरिरहेका छौं । अध्यापनको लागि सरल र सहज हुने नै छ केवल इतिहासको रुपमा मात्र हो भन्ने कुरा जानकारी गराउन नेपालको संविधान २०१९ लाई ऐतिहासिक जानकारी गराउँदछौं ।

परिच्छेद २
राष्ट्रिय पञ्चायत
३४) राष्ट्रिय पञ्चायतको गठन ः
१) नेपालमा दलविहिन प्रजातान्त्रिक पञ्चायत प्रणालीको सब भन्दा माथिल्लो पञ्चायतको तह राष्ट्रिय व्यवस्थापिकाको रुपमा एउटा राष्ट्रिय पञ्चायत रहनेछ, जसको गठन, काम, कर्तव्य र अधिकार यो संविधानमा लेखिए बमोजिम हुनेछ ।
२) राष्ट्रिय पञ्चायतमा देहायमा देहाय बमोजिमका सदस्यहरु रहनेछन् ः–
क) यो संविधानको अनुसुची ४ बमोजिम निर्वाचित सदस्यहरु,
ख) खण्ड क) बमोजिम निर्वाचित हुने सम्पुर्ण सदस्य संख्याको चतुर्थाश श्री ५ बाट चाहिबक्सेमा देहायका क्षेत्रबाट मनोनीत गरिबक्सनेछ ः–
१) राजनीतिक क्षेत्र,
२) वर्गीय संगठन,
३) वौद्धिक क्षेत्र,
४) नेपाली समाजका विभिन्न समुदाय, र
५) श्री ५ बाट उपयुक्त सम्झिबक्सेका अन्य व्यक्ति ।
३) उपधारा २ को खण्ड क बमोजिम सदस्यहरुको निर्वाचन यो संविधानको अन्य भागमा व्यवस्था गरिएका कुराका अधीनमा रही वालिग मताधिकारका आधारमा कानुनमा व्यवस्था भए बमोजिम एकै पटक पाँच पाँच वर्षमा हुनेछ ।
४) यो धारा प्रारम्भ हुदा कायम रहेका राष्ट्रिय पञ्चायतका सदस्यहरुको पदावधि उपधारा ३) अनुसार हुने राष्ट्रिय पञ्चायतका सदस्यहरुको निर्वाचनको
परिणाम घोषणा भएपछि स्वतः समाप्त हुनेछ ।
५) एकभन्दा बढी सदस्य निर्वाचित हुने जिल्लाबाट निर्वाचनको प्रयोजनको लागि निर्वाचन क्षेत्र कायम
गरिदा एक जिल्लाबाट जतिसुकै सदस्यहरु निर्वाचित हुने भए तापनि सम्बन्धित जिल्लाभरिलाई एक निर्वाचन क्षेत्र कायम गरिनेछ ।
६) एक्काईस वर्ष उमेर पुरा भएका प्रत्येक नेपाली नागरिकलाई कानूनमा व्यवस्था भए बमोजिम मतदान दिने अधिकार हुनेछ । त्यस्ता मतदाताले एक मात्र निर्वाचन क्षेत्रमा मतदान गर्न
पाउनेछन् ।
७) सम्बन्धित जिल्ला निर्वाचन क्षेत्रमा मतदान गर्न अधिकार पाएको कुनै पनि व्यक्ति धारा ३५ र प्रचलित कानूनका अधिनमा रही राष्ट्रिय पञ्चायतको सदस्यताको लागि उम्मेदवार हुन पाउनेछ ।
३५. सदस्यको लागि योग्यताः
राष्ट्रिय पञ्चायतको सदस्य हुनको लागि कुनै पनि व्यक्ति
क) नेपालको नागरिक हुनुपर्दछ,
ख) उमेर पच्चीस वर्ष पुरा भएको,
ग)धारा ६७ क) को उपधारा १ मा उल्लिखितकुनै एक वर्गीय संगठनको सदस्य हुनुपर्छ,
घ) राष्ट्रिय पञ्चायतको सदस्यताको लागि उम्मेदवार हुने दरखास्तमा निर्वाचन आयोगले तोके बमोजिमको ढाँचामा शपथ लिएको हुनुपर्छ,
ङ) धारा ३८ को उपधारा २ अनुसार निष्काशित भएको हुनु हुदैन,
च) बहालवाला सरकारी
कर्मचारी हुनु हुदैन, र
छ) कुनै कानूनले अयोग्य हुनु हुदैन ।
३६. सदस्यहरुको अयोग्यता सम्बन्धी निर्णयः
राष्ट्रिय पञ्चायतको कुनै सदस्य धारा ३५ अनुसार अयोग्य छ वा हुन गएको छ भन्ने प्रश्न उठेमा त्यसको अन्तिम निर्णय सर्वोच्च अदालतको प्रधान न्यायाधीशले निर्वाचन आयोगसंग परामर्श गरी गर्नेछ ।
३७. सदस्यहरुको पदावतीः
१) राष्ट्रिय पञ्ञ्चायतका सदस्यहरुको पदावती पाँच वर्षको
हुनेछ ।
२) यो धारा बमोजिम निर्वाचित सदस्यहरुको पदावधि गणना गर्दा पाँच वर्षको पदावती ननघाई निर्वाचनको प्रत्येक पाँचौ वर्षको चैत्र मसान्तमा समाप्त भएको मानिनेछ ।
३) निर्वाचित वा मनोनीत सदस्यहरुको पदावधि निर्वाचन वा मनोनयन भएको मितिदेखि प्रारम्भ
हुनेछ ।,
४) कुनै कारणबश निर्धारित समयमा निर्वाचन सम्पन्न हुन नसकी अरु समयमा सम्पन्न भएमा पनि सो निर्वाचनमा निर्वाचित सदस्यको पदावधि गणना गर्दा निर्धारित समयमा निर्वाचन भए सरह सम्झी गणना गरिनेछ ।
३८. स्थानको रिक्तताः
१) राष्ट्रिय पञ्चायतका सदस्यको स्थान देहायका अवस्थामा रिक्त हुनेछ ः–
क) मृत्यु भएमा,
ख) राष्ट्रिय पञ्चायतको अध्यक्षलाई लिखित सूचनाद्धारा राजिनामा दिएमा,
ग) धारा ३५ अनुसारको योग्यता नरहेमा,
घ) राष्ट्रिय पञ्चायतको स्वीकृति नलिई लगातार एक महिनासम्म राष्ट्रिय पञ्चायतको बैठकमा अनुपस्थित रहेमा,
ङ) धारा ३७ अनुसार पदावधि समाप्त भएमा, वा
च) कानूनमा व्यवस्था भए बमोजिम प्रत्याहान गरिएमा । तर प्रधान मन्त्री, उपप्रधान मन्त्री, मन्त्री, राज्य मन्त्री र सहायक मन्त्रीको पदमा नियुक्त सदस्यलाई सो पदमा बहाल रहेको अवस्थामा एक वर्ष व्यतीत नभई प्रत्याहान गर्न सकिने
छैन ।
२) राष्ट्रिय पञ्चायतको कुनै सदस्यले आफ्नो पद अनुसारको आचरण नगरेमा वा संविधान विपरित काम गरेमा त्यस्तो सदस्य राष्ट्रिय पञ्चायतको पञ्चायत नीति तथा जाँचबुक समितिले पारित गरेको प्रस्ताव राष्ट्रिय पञ्चायतमा पेश भई स्वीकृत भएमा पञ्चायत नीति तथा जाँचबुक् समिति नियमावलीमा व्यवस्था भए अनुसार सचेत गराईनेछ वा निलम्बित वा निष्काशित हुनेछ ।
तर–त्यस्तो आरोप लागेको राष्ट्रिय पञ्चायतको सदस्यलाई आफ्नो सफाई दिनको निमिक्त पञ्चायत नीति तथा जाँचबुक समितिले मनासिव मौकाबाट बञ्चित गर्नेछन् । क्रमशः

Please follow and like us:
0
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmailby feather

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *