नेपालको संविधान २०१९ लाई ऐतिहासिक जानकारी । भाग ७ मन्त्रिपरिषद्

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmailby feather

समय परिवर्तनशील छ मानव विचारधारा फेरबदल हुँदै जान्छन् जनचाहना स्वार्थमा लटपटिएका हुन्छन्, हरेक समाज नियम कानूनले चल्छ तर कानूनको पालना गर्नु पर्दछ नत्र देश समाज चलाउन कठिन हुन्छ, हामी माथि प्रयोग भएका सबै संविधानहरुलाई ऐतिहासिक दस्तावेजकै रुपमा प्रकाशित गरिरहेका छौं । अध्यापनको लागि सरल र सहज हुने नै छ केवल इतिहासको रुपमा मात्र हो भन्ने कुरा जानकारी गराउन नेपालको संविधान २०१९ लाई ऐतिहासिक जानकारी गराउँदछौं ।
भाग ७
मन्त्रिपरिषद्
२४. कार्यकारणी अधिकारको प्रयोग ? (१) नेपालको कार्यकारिणी अधिकार श्री ५ बाट यो संविधान र तत्काल प्रचलित अन्य कानून बमोजिम स्वयम् वा मन्त्रीहरुद्वारा वा मौसूफको मातहतका अन्य कर्मचारीहरुद्वारा प्रयोग गरिबक्सनेछ ।
(२) यस संविधानको व्यवस्था अनुसार श्री ५ बाट कुनै व्यक्ति वा अधिकारसँग परामर्श गरिबक्सको छ छैन र कुनै व्यक्ति वा अधिकारीले श्री ५ मा कुनै सल्लाह वा सिफारिस पेश गरेको भए के कस्तो सल्लाह वा सिफारिस पेश गरेको छ भन्ने प्रश्न कुनै पनि अदालतमा उठाईने छैन ।
(३) यस संविधान अनुसार श्री ५ बाट गरिबक्सने सबै कार्यकारिणी काम, उपधारा (४) अन्तर्गतको नियममा श्री ५ को नाममा हुने भनि लेखिएमा बाहेक, श्री ५ को सरकारको नाममा हुनेछ ।
(४) श्री ५ को वा श्री ५ को
सरकारको नाममा तयार भई कार्यान्वयन हुने आदेश निर्णय र अरु अधिकारपत्रहरु श्री ५ बाट बनाई बक्सने नियम बमोजिम प्रमाणित गरिनेछन् र त्यसरी प्रमाणित भएको आदेश निर्णय वा अधिकारपत्र श्री ५ बाट वा श्री ५ को सरकारबाट तयार गराएको वा कार्यान्वित भएको होइन भनि त्यस्तो आदेश, निर्णय वा अधिकारपत्र बारे कुनै प्रश्न उठाईने छैन ।
२५. मन्त्रीपरिषद्को गठन र कार्य ः (१) श्री ५ का हजुरमा मौसूफको कार्य सम्पादनमा सहायता र सल्लाह टक्र्याउन एक मन्त्रिपरिषद रहने छ । यो संविधान, तत्काल प्रचलित अन्य कानून र श्री ५ बाट नेपाल र नेपालीको हितका लागि समय समयमा बक्सेको मार्गदर्शनका अधिनमा
रही मुलुकको दैनिक प्रशासनमा निर्देशन र नियन्त्रण गर्नु मन्त्रिपरिषद्को कर्तव्य हुनेछ ।
(२) मन्त्रिपरिषद्मा आवश्यकता अनुसार श्री ५ का प्रधानमन्त्री, उपप्रधान मन्त्री र अन्य मन्त्रीहरु रहनेछन् ।
(३) श्री ५ बाट प्रधानमन्त्रीको अध्यक्षतामा मन्त्रिपरिषद्को गठन गरिबक्सनेछ ।
२६. श्री ५ का मन्त्रीहरु ः (१)
राष्ट्रिय पञ्चायतको सम्पूर्ण सदस्य संख्याको कम्तीमा पच्चीस प्रतिशत राष्ट्रिय पञ्चायतका सदस्यहरुले प्रस्ताव र समर्थन गरेको राष्ट्रिय पञ्चायतको कुनै सदस्य प्रधानमन्त्री मन्त्री पदको लागि उम्मेदवार हुन सक्नेछ । त्यस्तो उम्मेद्वार एक जना मात्र भई निर्विरोध छानिएमा वा एकभन्दा बढी उम्मेद्वार भएमा राष्ट्रिय पंचायतको सम्पूर्ण सदस्य संख्याको कम्तीमा साठी प्रतिशत वा सो भन्दा बढी बहुमतद्वारा निर्वाचित व्यक्तिलाई श्री ५ का हजुरमा प्रधानमन्त्री पदको लागि सिफारिस चढाउनु पर्नेछ । त्यसरी सिफारिस गरिएको व्यक्तिलाई मौसूफबाट प्रधामन्त्रीको पदमा नियुक्त गरिबक्सनेछ ।
तर –
(क) यो उपधारा बमोजिम निर्वाचन हुँदा दुई जना मात्र उम्मेद्वार भई आवश्यक बहुमत प्राप्त गर्न नसकेको अवस्थामा सो दुई जना वा दुई भन्दा बढी उम्मेद्वार भई आवश्यक बहुमत प्राप्त गर्न नसकेको अवस्थामा सो मध्ये बढी मत प्राप्त गर्ने पहिलो र दोस्रो वा बढी मत प्राप्त गरी मत बराबर हुने दुवै जना उम्मेद्वारहरुलाई कायमै राखी अरु उम्मेदवारको नाम उम्मेदवारबाट हटाई पुनः निर्वाचन गर्नुपर्नेछ ।
(ख) खण्ड (क) अनुसार पुनः निर्वाचन हुँदा पनि आवश्यक बहुमत प्राप्त गर्न नसकेको अवस्थामा श्री ५ का हजुरमा राष्ट्रिय पञ्चायतले राष्ट्रिय पञ्चायतका सदस्यहरु मध्येबाट तीन जना व्यक्तिको नाम मात्र प्रधानमन्त्री पदको लागि
सिफारिस चढाउनु पर्नेछ । त्यस्तो
सिफारिसमा एक जना व्यक्तिलाई प्रधामन्त्री पदमा मौसूफबाट नियुक्त गरिबक्सन सकि बक्सनेछ ।
(ग) यो उपधारा अनुसार गरिने निर्वाचनका सम्बन्धमा अन्य आवश्यक
कुरा राष्ट्रिय पञ्चायत नियमावलीमा व्यवस्था भए बमोजिम हुनेछ ।
(२) श्री ५ बाट प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा राष्ट्रिय पञ्चायतका सदस्यहरु मध्येबाट आवश्यकता अनुसार उपप्रधानमन्त्री र अन्य मन्त्रीहरु नियुक्त गरिबक्सन सकिबक्नेछ । ्
(३) प्रधानमन्त्री, उपप्रधान मन्त्री र अन्य मन्त्रीहरु राष्ट्रिय पञ्चायत प्रति सामुहिक तथा व्यक्तिगत रुपमा आफ्नो मन्त्रालयको कामको लागि उत्तरदायी हुनेछन् ।
(४) प्रधामन्त्री देहायका अवस्थामा आफ्नो पदबाट मुक्त हुनेछन् ः
(क) लिखित राजीनामा श्री ५ बाट स्वीकृत भएमा,
(ख) राष्ट्रिय पञ्चायतको सदस्य नरहेमा,
(ग) आफनो पदको जिम्मेवारी इमान्दारीपूर्वक पुरा नगरेको भनि निज उपर राष्ट्रिय पञ्चायतको सम्पूर्ण सदस्य संख्याको साठी प्रतिशत बहुमतले पारित गरेको प्रस्ताव श्री ५ बाट स्वीकृत गरिबक्सेमा, वा
(घ) श्री ५ बाट हटाईबक्सेमा ।
(५) उपप्रधान मन्त्री वा अन्य मन्त्री देहायको अवस्थामा आफ्नो पदबाट मुक्त हुनेछन् ः–
(क) उपधारा (४) को खण्ड (ख), (ग) र (घ) मा लेखिएको अवस्थामा,
(ख) श्री ५ का हजुरमा प्रधानमन्त्री मार्फत चढाएको लिखित राजीनामा स्वीकृत भएमा, वा
(ग) प्रधानमन्त्री आफ्नो पदबाट मुक्त भएको अवस्थामा ।
२६. क. श्री ५ का राज्य मन्त्री ः (१) श्री ५ बाट प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा राष्ट्रिय पञ्चायतका सदस्यहरु मध्येबाट आवश्यकतानुसार राज्य मन्त्रीहरु नियुक्त गरिबक्सन सकिबक्सनेछ ।
(२) उपधारा (१) बमोजिम नियुक्त भएका राज्य मन्त्रीलाई मन्त्री सरह कार्यभार सम्हाल्ने गरी कुनै मन्त्रालय वा कामको जिम्मा सुम्पन सकिनेछ र यस संविधान एवं अन्य कुनै पनि कानूनको प्रयोजनको निमित्त त्यस्तो राज्य मन्त्रीलाई मन्त्रद्दी सरह कार्यभार सम्हालेको मानिनेछ । क्रमशः

Please follow and like us:
0
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmailby feather

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *