वन विकास (भाग–७)

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmailby feather

श्री ५ को सरकारलाई राय उपलब्ध गराउने, प्राकृतिक स्रोतको संरक्षणको लागि श्री ५ को सरकारका विभिन्न एकाईहरुको संयुक्त प्रयासबाट संचालन
भईरहेका आयोजनाहरु प्रभावकारी रुपले कार्यान्वयन गर्नको लागि जो चाहिने समन्वय गराउने प्रयास गर्ने संचालित कार्यक्रमको नियमित समीक्षा एवं मुल्यांकन गर्ने, ठुला जलविधुत् आयोजना, सिचाई आयोजना नगर विकास आयोजना, सडक आयोजना, कृषि विकास आयोजनाहरु तर्जुमा गर्दा प्राकृतिक स्रोतमाथि पर्न आउने दुष्प्रभावलाई समयमै समाधान गर्न सक्दो उपाय गर्ने परिपाटी बसाल्न प्रयास गर्ने र आयोजनाको कुल
रकमको केही अंश स्रोत संरक्षण सम्बन्धी कामको लागि छेट्याउने व्यवस्थ ागर्ने, प्राकृतिक स्रोत संरक्षणका लागि तयार गरिने जुनसुकै आयोजनालाई पुनरावलोकन गरी राष्ट्रिय नीति तथा उद्देश्यअनुकुल भए नभएको हेर्नै र कार्यान्वयन गर्ने वा नगर्नेबारे अन्तिम सिफारिस गर्ने, विभिन्न परियोजनाहरु अन्तर्गत जिल्लास्तरीइ र गाउँस्तरीय प्राकृतिक स्रोत संरक्षण सम्िीतिको संचालन यसकबो निर्देशनमा गर्ने गराउने व्यवस्था हुने उल्लेखनिय छन् ।
जिल्ला स्तरमा पनि भु तथा जलाधार संरक्षण सम्बन्धी कार्यक्रमहरुको कार्यान्वयनमा समन्वय ल्याउन विभिन्न् जलाधार संरक्षण कार्यक्रमहरु संचालन गरिने जिल्लामा जिल्ला पञ्चायत सभापतिको अध्यक्षतामा विभिन्न् निकायका प्रतिनिधिहरु भएको संरक्षण समितीको पनि व्यवस्था गरिएको छ ।
भु तथा जलाधार संरक्षण कार्यहर स.चालन गनृ प्राथमिकता दिनुपनेृ क्षेत्रहरुको दृष्टिबाट जिललाहरलायृ वर्गीकरण पनि गरिउको छ । यसतो वगीृकरण पनि गरिउको छ । यस्तो वर्गीकरणमा प्राकृतिक प्रकोपको कारण अदलबदल हुन सक्ने भए पनि यसबाट कायृक्रम तर्जुमा मार्गदर्बन मिल्न जाने हुन्छ । यस्तो वर्गीकरण चाहि अधिराज्यका जिल्लाहरुको हैसियत खराब भएको क्रमको आधारम ागर्ने गरिएको छ ।
भु तथा जलाधार संरक्षण कार्यक्रमहरु संचालन गरिदा जनप्रतिनिधिहरु ल्गायत विभिन्न निकायका प्रतिनीधिहरु राखी समन्वयतात्मक रुपमा कार्यक्रम संचालन गरिने व्यवस्था गरिएको छ भने भु तथा जलाधार संरक्षण कार्यक्रम जनसहभागिताबाट मात्र सफल हुन सक्ने दृष्टिकोण लिई यस्तो कार्यक्रम संचालन गरिदा जलाधार संरक्षण शिक्षालाई जोड दिई प्रचार प्रसार कार्य गरिदै आएको छ ।
प्राकृतिक स्रोत सम्बन्धी जानकारीहरु छिटो र कम खर्चमा भु उपग्रहको छायाचित्रको ईन्टरप्रिटेशनबाट उपलब्ध गर्ने नेपाल दुर संबेदन केन्द्र र प्राकृतिक स्रोत र साधनको ह्रासबाट वातावरणमा पनेृ प्रभावबारे अध्ययन गरी समयमै सचेत गराउन र यसतर्फ लिनुपर्ने कदमहरु सिफारिसहरु तयार गर्न वातावरणीय प्रभाव अध्ययन आयोजना पनि संचालन गरिदै आएको छ ।
उल्लिखित सबै कार्य व्यवस्थाको केन्द्रविन्दु भु तथा जलाधार र संरक्षण विभाग रहेको हुदा उलिलखित व्यवस्थाहरुबाट यस विभागको शुरुवात भएदेखि भएका मुख्य उपलब्धीहरु त्र्फ दृष्टिगत गर्दा निम्न अनुसार रहेको छ ।
भु तथा जलाधार संरक्षण विभागको गठन पश्चत् फेवाताल जलाधार क्षेत्रको भुस्खलन, त्यसबाट फेवातालमा माटो ढुङ्गो थुप्रिन गई तालको अस्तित्वमा आँच आउने सम्भावना बढेको स्थितीलाई ध्यानमा राखी जलाधार संरक्षण कार्य शुरु गर्न चौथो योजनाको अन्तिम वर्षदेखि फेवाताल जलाधार संरषण आयोजना शुरु गरियो ।
पाचौ योजना अबधिमा विरिम जलाधार योजना, वागमती जलाधार योजना,लोथर जलाधार योजना, लामिडाडा जलाधार योजना, दक्षिणकाली गुरु योजना, रसुवा नुवाकोट एकीकृत ग्रामीण विकास परियोजना, खोक्रे इृत्राम जलाधार योजना, तिनाउ जलाधार योजना, रिसोर्स कन्जरभेशन तथा युटिलेजेशन आयोजना, सगरमाथा भु तथा संरक्षण आयोजना, धनकुटा नगर विकास भु संरक्षण योजना, जरिरी भु संरक्षण योजना, रुपाताल वेगनास ताल जलाधार आयोजनाहरु स.चालन गरिनुको अतिरिक्त फेवाताल जलाधार संरक्षण आयोजना चालु गरियो । यसै गरी नदी नियन्त्रण आयोजना र ईण्टिग्रेड वाटर सेड म्यानेजमेन्ट आयोजना पनि संचालन गरिन थालियो ।
यसरी आयोजना संचालन गरिदा पाचौ योजना अबधिमा भएका मुख्य मुख्य कार्य कलापहरुमा भएको भौतिक प्रगति निम्न अनुसार रहेको छ ।
१ चेक्डधाम निर्माण १२८८ वटा
२ गह्रा सुधार र निर्माण १७३ हेक्टर
३ तटबन्ध निर्माण १२२४१.६ मिटर
४ उन्नत घाँस रोपण १९९ हेक्टर
५ वृक्षारोपण १०३०.९ हेक्टर
इस बाहेक रिटेनिंग वाल, डाईभर्सन च्यानल, घाँस लगाउने, बाटो सुधार गर्ने, सिचाई कुलोको संरक्षण, विरुवा उत्पादन नर्सरी राख्ने, गल्छी नियन्त्रण गर्ने, पञ्चायत वन तथा पञ्चायत संरक्षित वन स्थापना, भु संरक्षण सप्ताह मनाउने, पोष्टर, पम्प्लेट, रेडियो प्रसार आदि कार्यहरु पनि गरिएका थिए ।
छैटौ योजना अबधिमा स्रोत संरषण तथा उपयोग आयोजना, तिनाउ जलाधार संरषण आयोजना, वागमती जलाधार संरक्षण आयोजना, फेवाताल जलाधार संरक्षण आयोजना, कुलेखानी जलाधार संरक्षण आयोजना, रसुवा नुवाकोट एकीकृत ग्रामीण विकास, सगरमाथा एकीकृत ग्रामीण विकास आयोजना, कर्णाली भेरी एकीकृत ग्रामीण विकास आयोजना, महाकाली उकीकृत ग्रामीण विकास आयोजना, राप्ती एकीकृत ग्रामीण विकास आयोजनाहरु संचालन गरिएका
थिए । साथै जलाधार व्यवस्थापन तथाा संरक्षण प्रचार प्रसारको लागि जलाधार संरक्षण शिक्षा तथा योजना तर्जुमा आयोजना पनि संचालन गरियो । यस अलावा प्राकृतिक स्रोतको आधारभुत तथ्यांकहरु छिटो, कम खर्चमा भु उपग्रह छायाचित्रको उपयोगद्धारा निकाल्ने उदेश्यले दुर संवेदन आयोजना र विभिन्न् विकास आयोजनाहरुको संचालन तथा प्राकृतिक साधनको बढ्दो उपयोगबाट वातावरणमा पर्ने प्रभावबारे अध्ययन गर्ने, यसका प्रभावहरु ह्टाउन नीति, ऐन, नियमहरुको व्यवस्थामा टेवा पुर्याउने वातावरण क्रमशः

Please follow and like us:
0
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmailby feather

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *