वन विकास (भाग–६)

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmailby feather

औषधी व्यवस्थातर्फ टेवा पुर्याउन औषधी बिरवाहरुको अनुसन्धान र सम्बन्धी क्षेत्रमा आवश्यक प्राबिधिक शीप र ज्ञानको विकास गरी औषधी तथा अन्य उपयोगी रसायनहरु उत्पादन गर्नमा देशलाई क्रमशः आत्मनिर्भर गराउदै लानको लागि चाहिने टेवा पुर्याउने दृष्टिकोणबाट औषधि अनुसन्धान तथा विकास कार्यक्रम अन्तर्गत शाही औषधी अनुसन्धानशाला, शाही औषधी अनुसन्धान पाईलट आयोजना, जडीबुडी सर्वेक्षण तथा प्रयोगशाला संचालन भइृरहेको छन् ।
यस अबधिमा जडीबुडी उत्पादन ३१४.४२६ मे. टन भएको र बिक्री वितरणतर्फ रु ८२ लाख ९२ हजार बराबरको बिक्री वितरण भएको छ । शाही औषधी लिमिटेडबाट यस अबधिमा रु ९ करोड ४७ लाख ३३ हजार बराबरको औषधी बिक्री पनि गरियो ।
औषधी व्यवस्थातर्फ स्वस्थ जनशत्तीको लागि आवश्यक सुरक्षित गुणस्तरयुक्त औषधी उत्पादन, वितरण, निकासी पैठारी र सेवनका क्षेत्रमा समन्वय, रेखदेख, नियन्त्रणको लागि औषधी व्यवस्था विभाग अन्तर्गत यो औषधी व्यवस्था तथा विकास आयोजना यसै योजना अबधिको शुरुदेखि संचालन भईरहेको छ । साथै यसै योजनाकालमा औषधी उत्पादन, निकासि पैठारी सेवन, अनुसन्धान, संचय एवं बिक्रि वितरण र प्रचार सम्बन्धी कार्यका साथै बैज्ञानिक एवं संस्थागत रेखदेख र नियन्त्रणका निमित्त भौतिक, प्रशासकिय तथा कानूनी पुर्वाधारहरु र जनशक्ती व्यवस्था गर्नुको साथै अधिराज्यभर औषधी दर्ता नियमावली लागु गरिएको यी नै मुख्य उपलब्धीका रुपमा रहेका छन् ।
४. भु तथा जलाधार संरक्षण तथा विकास
नविकरणीय प्राकृतिक स्रोतको संरक्षण र सम्बद्र्धनमा ह्रास आउन थालेपछि भुस्खलन बाढी, पहिरो, नदी कटान आदि कुराहर देखा पर्न थाल्छन् । यस्ता संकेतहरु बड्दो रुपमा देखा पर्न थालेकोले नदी नालाका किनाराहरु तथाजलाधार क्षेत्रहरुमा प्राकृतिक स्रोतको संरक्षण, समबद्र्धन तथा सदुपयोगद्धारा भु क्षयका गम्भीर समस्याहरु समाधान गर्दै जान र जनसहभागिताको लाग भुक्षयका गम्भीर समस्याहरु समाधान गर्दै जान र सहभागिताका लागि भु–क्षय नियन्त्रण कार्यमा प्राविधिक टेवा पुर्याउन २०३१ साल श्रावण २४ गते भु तथा जल संरक्षण विभागको नामले गठन गरी भु तथा जलाधार संरक्षणको दिशामा जिम्मेवार निकायको व्यवस्था गरिएको हो । २०३७ सालमा यस विभागलाई भु संरक्षण र जलाधार व्यवस्थापनको कार्यमा केन्द्रित गराउने दृष्टिबाट भु तथा जलाधार संरक्षण विभागको नाम दिईयो । यस विभागको गठन भएपछि यस विभाग मार्फत् भु तथा जलाधार सम्बन्धी कार्यक्रमहरु संचालन गरिदै आएका छन् ।
अधिराज्यभरीका विभिन्न नदीको जलाधार क्षेत्रको संरक्षण तथा सम्बद्र्धनबाट बाढी, पहिरो कम गरी प्राकृतिक स्रोतको उचित संरक्षण सम्बद्र्धन तथा सदुपयोगद्धारा जनजीवनमा आर्थिक विकास ल्याई जनताको जीवनस्तर उठाउने भु तथा जलाधार संरक्षण विभागको मुख्य उद्देश्य रहेको छ । अधिराज्यमा व्यापक रुपमा भईरहेको बाढी पहिरो भुक्षय रोक्न प्राथमिकताको आधारमा विभिन्न क्षेत्रमा वृक्षारोपण गर्ने, भुक्षय हुने किसिमका प्रचलनमा ल्याईएका तरिका र व्यवहार रोकी गह्रा सुधार र कुलो निकासको व्यवस्था गरी कृषि प्रणालीमा सुधार गर्ने, राष्ट्रव्यापी रुपले पहिरो तथा भु क्षयको सर्वेक्षण गर्ने गराउने र तत्कालीन तथा दीर्घकालिन योजना परियोजनाहरु बनाई क्रमिक ढंगबाट देशका विभिन्न भागमा र क्रमशः अधिराज्यभर व्यापक रुपमा संचालन गर्ने, अधिराज्यभरि विभिन्न नदीहरुको जलाधार क्षेत्रको सुव्यवस्थित संरक्षणद्धारा बाढी पहिरो प्रकोप कम
गराउने र भुमि तथा जलस्रोतको संरक्षण गरी कृषि उत्पादन बढाउनुको साथै अपुरणीय प्राकृतिक सम्पदाको संचय तथा संरक्षण गर्ने, एकीकृत जलाधार क्षेत्रको आधारभुत भु तथा जलस्रोतको व्यवस्था गरी सन्तुलन तथा प्रशासनिक भु तथा वातावरण सृजना गर्ने, हाल चालु विधुतशक्ति उत्पादन र अरु जल प्रवाह नियन्त्रण सम्बन्धी परियोजनाको संचालनमा सुधार लयाउन र भविष्यमा यस्ता अरु योजनाको संचालनको संभाव्यता बढाउन सम्बन्धीत सथान तथा सथलहरमा भु तथा जल संरक्षण कार्य गर्ने, विभिनन प्राविधिक उपायहरुद्धारा खहरे नियनत्रण गरी प्रकोप नियनत्रण गर्ने, कृषि सम्बन्धी वा अन्य कुनै निर्माण सम्बन्धी योजना परियोजनाहरु लागु गर्नुभन्दा पहिले यस्ता योजनाहरु लागु हुने भु संरक्षण र भौगर्भिक स्थितिको विस्तृत अध्ययन गरी भु तथा जल संरक्षणको दृष्टिकोणले उपयुक्त ठहरिने स्थान तथा स्थलमा मात्र योजना लागु गर्ने र लागु नगरी नहुने खण्ड आई परेमा त्यस ठाउँको भु तथा जल संरषण गर्न उचित व्यवस्था मिलाई मात्र लागु गर्ने परिपाटी बसाल्ने, भु तथा जल संरक्षण जस्ता प्राकृतिक स्रोतको संरक्षण तथा सदुपयोगबारे ग्रामीण जनतामाबोत्र गराउन प्रचार, प्रसार तथा प्रदर्शन कार्यक्रमलाई विस्तार गर्दै लैजाने, आवश्यकतानुसार गराउने र अनुसन्धान गर्ने गराउने र अनुसन्धानुसार क्षेत्रीय र जिल्लास्तरीय कार्यालयहरु खेली विभागको संगठनलाइृ दरिलो पार्नका साथै संरक्षण कार्य विस्तार गर्दै लैजाने वातावरणको बढ्दो ह्रासलाई ध्यानमा
राखी वातावरणमा पर्ने असरबारे अध्ययन गरी उपयुक्त सुझाब पेश गर्ने जस्ता कार्यहरु भु तथा जलाधार संरक्षण विभाग कार्यक्षेत्र अन्तर्गत परेका छन् ।
भु तथा जलाधार संरक्षण विभागले गर्ने कार्यहरुमा सफलता प्राप्त गर्न अरु निकायहरुबाट संचालन हुने कार्यक्रमहरुमा समन्वय र सहयोगको आवश्यकता हुने हुदा मिन्वयको लागि सम्बन्धीत सबै निकायहरुले भु तथा जलाधार संरक्षण र सम्बद्र्धन कार्य एक संवेदनशील कार्यको रुपमा लिनुपर्ने र यसको विकासमा साझा जिम्मेवारीको भावना विकसित गर्नुपर्ने पृष्टभुमिमा भु तथा जलाधार संरक्षणको कार्यमा समन्वय ल्याउने काममा टेवा दिन उक राष्ट्रिय स्रोत संरक्षण आयोगको गठन पनि गरिएको छ । यस आयोगको काम कर्तव्यमा प्राकृतिक स्रोतको संरक्षणको लागि श्री ५ को सरकाले नीति प्रतिपादन गर्दा आयोगको राय लिने व्यवस्था गराउन र तत्कालसम्बन्धी राष्ट्रिय उद्देश्य नीति र लक्ष्यहरु क्रमशः विकसित गरी सोही अनुरुप गर्न गराउने । क्रमशः

Please follow and like us:
0
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmailby feather

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *