वाणिज्य बैङ्कहरुको विकास

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmailby feather

१.२०१७ भन्दा पहिलेको स्थिति
२०१७ साल भन्दा पहिले नेपालमा एउटा मात्र वाणिज्य बैङ्क, नेपाल बैङ्क लिमिटेट थियो । विक्रम सम्वत् १९९४ सालमा स्थापना भएको यस बैङ्कको क्रियाकलाप २०१८ साल भन्दा पहिले ज्यादै सीमित थिए । रु १.० करोडको अधिकृत पुजी र रु ८ लाख ४२ हजारको चुक्ता पुजीबाट स्थापना भएको यस बैङ्कका गतिबिधिहरु काठमान्डौ र तराइका केही शहरहरुमा मात्र सीमित थिए । २०१७ साल आषाढ सम्ममा यस बैङ्कका जम्मा १६ वटा शाखाहरु थिए जसमध्ये १२ वटा तराईमा थिए । सो अबधिसम्ममा बैङ्कको कुल निक्षेप रु ७.२२ करोड, कर्जा रु ३.२२ करोड, नगद मौज्दात रु १.५९ करोड र चुक्तापुजी रु २५.० लाख थियो ।
२. २०१७ देखि २०१९ सम्मको स्थिति
२०१७ आषाढ सम्ममा देशको नेपाल बैङ्क लि.को कुल पुजी रु ८.४४ करोड थियो जसमध्ये निक्षेप रु ७.२२ करोड थियो । जम्मा निक्षेपमा चल्ती निक्षेपको हिस्सा सब भन्दा बढी ६३.३ प्रतिशत (रु ४.५७ करोड) थियो । मुद्दती निक्षेपको हिस्सा ३०.७ प्रतिशत (रु २.२२ करोड) र बचत निक्षेपको माग ६.० प्रतिशत (रु ०.४३ करोड) थियो । नेपाल बैङ्क लिमिटेडको निजी क्षेत्रलाई गएको कर्जा मात्र ३.२२ करोड थियो र तरल सम्पति रु ४.९९ करोड थियो ।
यसरी २०१७ आशाढ निक्षेपको तुलनामा कर्जाको अनुपात ४४.६ प्रतिशत मात्र थियो । फलस्वरुप तरलताको स्तर निकै बढी ६९.१ प्रतिशत थियो । उक्त अबधिसम्म नेपाल बैक लिमिटेडका जम्मा १६ शाखाहरु मात्र थिए । ती मध्ये १२ वटा तराई क्षेत्रमा थिए भने काठमान्डौ र पहाडमा गरी ४ वटा मात्र थिए ।
२०१९ साल आषाढसम्ममा निक्षेप परिचालन रु ७.९३ करोड पुगेको थियो जसमध्ये चल्ती निक्षेपको हिस्सा ५५ प्रतिशत (रु ४.३८ करोड), मुद्धती निक्षेपको हिस्सा ३७ प्रतिशत (रु २.९५ करोड) र बाकी बचत निक्षेप थियो । २०१९ आषाढ सम्ममा कर्जाको रकम बढेर रु ५.७५ करोड र तरल सम्पतिको रकम घटेर रु ३.५४ करोड पुगेको थियो । यसरी कर्जा निक्षेप अनुपात ७२.५ प्रतिशत पुग्न गएको थियो भने तरलता निक्षेप अनुपात ४४.६ प्रतिशत पुगेको थियो ।
२०१९ वैशाखसम्ममा नेपाल बैक लिमिटेडको उठाउन बाकी कर्जा रु ६.३१ करोड थियो जसमध्ये वैदेशिक व्यापार कर्जा रु २.७५ करोड र अन्य कर्जा (सुन, चादी, र अन्य पदार्थको धितोमा गउको) रु ३.५६ करोड
थियो ।
३. दोस्रो योजना अबधि (२०१९। २०–२०२१।२२) को स्थिति
दोस्रो योजनाको पहिलो बर्ष २०१९।२० मा रु १०.०७ करोडको निक्षेप परिचालन गरेको थियो । यसमध्ये ६१ प्रतिशत (रु ६.१४ करोड) चल्ती निक्षेप, ३२ प्रतिशत (रु ३.२६ करोड) मुद्धती निक्षेप र बाकी बचत निक्षेप थियो । सो वर्ष नेपाल बैक लिमिटेडको कर्जा तथा लगानी रकम रु ६.३८ करोड थियो । जसमध्ये निजि क्षेत्रलाई रु ५.९३
करोडको कर्जा गएको थियो र रु ०.४५ करोड सरकारी ऋणपत्रमा लगानी भएको थियो । निक्षेप वृद्धिको तुलनामा कर्जाको रकम बढ्न नसकेको कारणले कर्जा निक्षेप अनुपात ५८.९ प्रतिशत ओर्लेको थियो र तरल सम्पतिको रकम बढेर रु४.४० करोड पुगेकोले तरलताको अनुपात ४३.७ प्रतिशत रहन गएको थियो ।
२०२० आशाढ सम्ममा बैकको उठाउन बाकी ऋण रु ७.४१ करोड पुगेको थियो । सो मध्ये अधिकांश
रकम सुन,चादी र अन्नहरुको धितोमा गएको थियो । दोस्रो योजनाको अन्तिम वर्ष २०२१।२२ मा निक्षेपको रकम बढेर रु १२.९८ करोड पुगेको थियो । सो मध्ये चल्ती निक्षेपको हिस्सा ६६.६ प्रतिशत पुग्यो भने मुद्धती निक्षेपको हिस्सा घटेर २५ प्रतिशत रह्यो । वास्तवमा मुद्धती निक्षेपको रकम २०१९।२० कै स्तरमा मात्र कायम
रहेको थियो । बचत निक्षेपको हिस्सा भने उल्लेखनिय रुपले बढेर ८.४ प्रतिशत (रु १.०९ करोड) पुगेको थियो ।
यो वर्ष निजी क्षेत्रलाई गएको कर्जाको रकम २०१९।२० को तुलनामा झण्डै दोब्बर हुन गएको थियो । निक्षेपको वृद्धि भन्दा कर्जाको बृद्धि तीब्र भएकोले नेपाल बैक लिमिटेडले नेपाल राष्ट्र बैकबाट पहिलो पटक रु ३० लाख सापटी लियो ।

Please follow and like us:
0
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmailby feather

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *